VEDA RİTÜELİ

Gösterim bilgisi: 7-8 Kasım 2026, Paribu Art. Yaklaşık 65 dakika sürüyor ve ara verilmiyor. 14 yaş ve üzeri için uygun olan yapım sözsüz olarak sahneleniyor. Britanya İşaret Dili kullanılan bölümler Türkçe üstyazıyla aktarılıyor. 7 Kasım’daki gösterimin ardından Ramesh Meyyappan’ın katılacağı bir soru-cevap gerçekleştirilecek.

Bir insana veda etmek, onunla yaşananları ve söylenemeyenleri yeniden düşünmek anlamına geliyor. Peki hayatınız boyunca o kişiyle ortak bir dil kuramadıysanız, ölümünden sonra söyleyemediklerinizi nasıl anlatırsınız? Veda Ritüeli, sağır bir adam olan Arjun’un babasının ölümünün ardından çıktığı yolculuk üzerinden bu soruya yaklaşıyor.

Arjun, yıllar önce babasıyla yaşadığı çatışmalar nedeniyle doğduğu topraklardan ayrılmıştır. Babasının ölüm haberini aldıktan sonra cenaze törenini düzenlemek için Hindistan’a döner. Önünde yalnızca yirmi dört saat vardır. Ancak bu dönüş kısa sürede geleneksel görevlerin yerine getirileceği sıradan bir cenaze hazırlığından çıkar. Arjun, çocukluğuyla ve babasıyla arasında hiçbir zaman tamamlanmamış ilişkiyle yeniden yüzleşmek zorunda kalır.

Arjun’un babası, doğuştan sağır olan oğluyla iletişim kurabilmek için işaret dilini hiçbir zaman öğrenmemiştir. Aynı evde yaşamalarına rağmen aralarında duygularını açıkça aktarabilecekleri ortak bir dil oluşmamıştır. Babanın ölümüyle birlikte konuşabilme ihtimali tamamen ortadan kalkınca Arjun, yıllardır söyleyemediklerini kendi hazırladığı veda töreni aracılığıyla ifade etmeye çalışır.

Arjun’u, kendisi de sağır bir oyuncu ve tiyatro üreticisi olan Ramesh Meyyappan canlandırıyor. Meyyappan sahnede yalnızca Arjun’a değil; babasının farklı yaşlarına, aile üyelerine, öğretmenlerine ve çocukluğunda karşılaştığı insanlara da tek başına hayat veriyor. Karakterler arasında geçiş yaparken sürekli kostüm değiştirmek ya da uzun açıklamalar kullanmak yerine bedeninin yönünü, hareketlerinin ritmini ve yüz ifadesini değiştiriyor.

Beni bu yapımda en çok meraklandıran noktalardan biri, konuşulan bir diyaloğun bulunmaması. İşaret dili, mim, fiziksel tiyatro, animasyonlar, projeksiyonlar ve yaratıcı üstyazılar aynı hikayenin parçaları olarak kullanılıyor. Ses tasarımındaki yoğun bas frekansları ise müziğin yalnızca kulakla duyulmasını değil, bedende titreşim olarak hissedilmesini sağlıyor.

Erişilebilirliğin oyuna sonradan eklenmiş teknik bir hizmet olmaması da önemli. İşaret dili ve üstyazılar doğrudan anlatım biçimini belirliyor. Üstyazılar yalnızca söylenenleri aktarmıyor; görüntülerin, hareketlerin ve duyguların bir parçasına dönüşüyor. Tiyatronun kelimelere ne kadar bağımlı olduğunu ve kelimeler ortadan kalktığında bedenin nasıl bir anlatıcı haline gelebileceğini düşündürüyor.

Veda Ritüeli, sağır bir karakterin yaşadığı iletişim sorunlarını anlatırken hikayesini yalnızca bununla sınırlamıyor. Birbirini sevmesine rağmen konuşamayan aileleri, geç kalınmış yüzleşmeleri ve ölümden sonra bile sona ermeyen ebeveyn-çocuk ilişkilerini ele alıyor. Arjun’un gerçekleştirdiği ritüel, babasını tamamen affetmek ya da onu kusursuz bir insana dönüştürmek yerine sevgiyle öfkenin aynı vedanın içinde bulunabileceğini kabul etme çabasına dönüşüyor.

Tek oyunculu ve sözsüz bir yapımın sahne üzerinde ne kadar geniş bir dünya kurabileceğini görmek açısından festivalin en farklı gösterilerinden biri olmaya aday. Büyük dekorlardan çok oyuncunun bedenine, ritmine ve anlatım gücüne dayanan tiyatroya ilgi duyanların Veda Ritüeli’ne özellikle bakması gerektiğini düşünüyorum.

UĞUR YELMEZ